نامهای به شهردار؛ گامی به سوی تحقق شهر فراگیر و دسترسپذیر برای همگان
در دنیای امروز وقتی سخن از فراخوان و نظرخواهی از شهروندان مختلف در خصوص موانع و مشکلات شهری میشود بلافاصله مفهومی جهانی به نام شهر فراگیر در ذهن تداعی میگردد یک مفهوم کلیدی در برنامهریزی شهری مدرن و توسعه پایدار، مفهومی که در قلب هدف یازدهم توسعه پایدار سازمان ملل قرار دارد و مبنای آن: “ایجاد شهرها و سکونتگاههای انسانی فراگیر، امن، تابآور و پایدار” است
شهری که فرصتها را به طور عادلانه برای همه ساکنانش فراهم میکند، فارغ از پیشینه اقتصادی، سن، جنسیت، نژاد، قومیت، مذهب یا توانایی جسمی.
در این شهر، همه حق دارند در زندگی اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی مشارکت کرده و از مواهب آن بهرهمند شوند.
یکی از ویژگیهای این شهر فراگیر دسترسی فیزیکی و فضایی کامل تمامی شهروندان از جمله افراد دارای معلولیت، سالمندان، کودکان، والدین با کالسکه و …به معابر، حملونقل عمومی، پارکها و ساختمانهای عمومی و قابل استفاده بودن آنهاست. امری که بعنوان شاخص زیربنای برای تحقق سایر شاخصهای شهر فراگیر محسوب میشود.
بدونشک در راستای تحقق چنین شهری امکان شناخت تمامی موانع و مشکلات فراروی معلولان در زمینه دسترسیپذیری برای شهرداریها و متولیان امور شهرسازی وجود ندارد از اینرو با نظرخواهی از این افراد میتوان به شناخت این موانع رسید. فراخوان شهرداریها از جامعه معلولان، اقدامی بسیار مهم است که نشاندهنده تحولی اساسی در نگرش به شهروندی، عدالت اجتماعی و مدیریت شهری هوشمند است که اهمیت آن را میتوان در ایجاد یک شهر فراگیر برای همه اقشار جامعه دانست.
شهرداریها با انتشار فراخوانهای ویژه برای افراد دارای معلولیت، علاوه بر جمعآوری اطلاعات دقیق از جامعه معلولان تحت پوشش به شناسایی مشکلات و موانع شهری (معماری، حملونقل، خدمات) پرداخته و با ایجاد فرصتی برای اظهارنظر و مشارکت در تصمیمگیریهای شهری از ظرفیتها و ایدههای خود معلولان برای بهبود خدمات بهره برده و حس تعلق و شهروندی را در آنها تقویت میکنند. و با این کار امکان طراحی و اصلاح پروژههای شهری با توجه به نیازهای واقعی فراهم گشته و تخصیص بودجه و منابع بر اساس دادههای دقیق انجام شده و ایجاد بانک اطلاعاتی برای برنامههای بلندمدت و اولویتبندی نیازها برای برنامهریزیهای آتی فراهم میگردد.
شهرداری تهران در سال ۱۴۰۳ با انتشار فراخوانی از معلولان ساکن در شهر از آنها در خصوص مشکلات و موانع فرارویشان پرسید تا مبنای جهت حل این مشکلات و ایجاد شهری بهتر جهت معلولین ساکن در تهران گردد.
دکتر صلاح محمدی دبیر دانش آموزان با آسیب بینایی در سنندج است او که در سال 1403 در تهران دبیر بود با شرکت در این فراخوان و ارائه راهکارهایی مفید و راهگشا، در بین نزدیک به چهار هزار نامه ارسالی، موفق به کسب عنوان چهارم شد.
اگر چه این نامه خطاب به شهرداری و شهردار تهران است اما بررسی تطبیقی این مشکلات و پیشنهادهای همراه آن میتواند راهگشای حل بسیاری از مشکلات مربوط به دسترسیپذیری باشد که بر سر راه معلولان در شهر سنندج وجود دارد..
از اینرو در این مطلب این نامه با تغییراتی بسیار اندک منتشر میشود:
مفهوم زندان و زندانی یادآور شرایط و فضایی است که افرادی به هر دلیل در آن محبوس شده و از حرکت آزادانه در فضای بیرون محروم هستند.
اگر فضا و معابر شهری برای من قابل استفاده، ایمن و لذتبخش نباشد، محیط خانهی من نیز بیش از یک زندان ایمن نخواهد بود. آگاهی از حقوق مدنی من و احترام به آن از سوی شما، نامهی آزادی من از یک فضای محبوس است و بیتوجهی شما در حوزه وظایف خود که مرتبط با حقوق شهروندی من باشد به هر دلیل، امضای شما برپای نامهی تمدید این دوران رنجآور برای من و همنوعان من خواهد بود.
شهردار محترم و عوامل خدوم شهرداری تهران، من یکی از شهروندان نابینا و ساکن تهران هستم. پیرو فراخوان شهرداری جهت اعتلای رفاه معلولین تهرانی در حوزه وظایف شهرداری این نامه را تقدیم مینمایم، باشد تا بذل توجه شما و نکاتی که بنده معروض میدارم برای جامعه هدف مفید بوده و شهرداری نیز بتواند با ارائه خدمات استاندارد، آگاهانهتر و بهتر، رفاه و آسایش شهری را برای شهروندان معلول فراهم سازد.
باید پذیرفت که هر سازمان دارای هویت و رسالت خاص خود میباشد و شهرداری نیز به عنوان یک سازمان متولی خدمات شهری، پذیرفته است که تا جایی که امکان دارد، موجبات آسایش، آرامش و رفاه شهروندان خود را فراهم سازد. در این میان طبق آمارهای رسمی، حدود 10 درصد هر جامعه را افراد معلول و با نیازهای ویژه تشکیل میدهند، از اینرو تمامی شهروندان از لحاظ جسمانی در سلامت کامل نبوده و 10 درصد از آنها، به علل گوناگون از لحاظ فیزیکی با دیگران متفاوت بوده و این تفاوت، ایجاب میکند که نیازهای آنها نیز به شکلی متفاوت باید تامین گردد.
از طرف دیگر فراموش نمیکنیم که شهر و تمامی عناصر موجود در آن با توجه به نیاز های افراد سالم طراحی شدهاند و در ساخت فضاها و معابر شهری و ساختمانهای موجود در آن، منطبق بر نیازهای افراد معلول عمل نشده است.
نکتهی دیگری که باید یادمان باشد این است که تنها نقص فیزیکی در وجود یک فرد، به ناتوانی وی منجر نمیشود. بلکه این شرایط نابرابر اجتماعی از لحاظ دسترسی به فرصتها و ظرفیتهای محیطی و نحوه مدیریت و نگاه ما به افراد است که میتواند از افراد با نیازهای ویژه یک گروه مصرفکننده و هزینهزا ساخته یا آنها را به قشر مولد جامعه تبدیل نماید که در جامعه حضور فعالانه داشته و در رونق اقتصادی نقش بسزایی را ایفا نمایند و در حفظ محیط زیست شهری سهیم باشند، و به صورت کلی از فضای شهری این برایند به نظر برسد که شهرداری با نگاه به کرامت انسانی و احترام به حقوق مدنی تمامی شهروندان، و با تکیه بر دانش نوین و اصول مدیریت علمی، شهر را اداره میکند.
پرداختن به نیازهای شهری معلولین، برنامهای است که مستلزم مطالعه و کسب شناخت از نیازها، علایق، خواستهها و ویژگیهای اعضای جامعه هدف و بررسی ظرفیتهای بالقوه و بالفعل شهرداری برای برنامهریزی و اجرای آن است.
بنابراین،مساله توجه به نیاز های شهری معلولین مستلزم یک برنامه علمی و مدون است که باید مبتنی بر کسب شناخت کافی از جامعه هدف، آگاهی از ویژگیهای آنها، نیاز سنجی از آنان، هدفگذاری واقعبینانه، پیشبینی منابع مورد نیاز با عنایت به امکانات موجود و تجهیزات مورد نیاز، نظارت و استفاده از شیوههای کارآمد اجرا نمود و جهت پی بردن به نقاط قوت و ضعف برنامه و همچنین طراحی و اجرای برنامههای مشابه در آینده، ارزشیابی کرد.
پس از این مقدمه و آگاهی از ضرورت توجه به نیازهای معلولین و چگونگی تامین آنها، مواردی در قالب پیشنهاد و راهحل ارائه میگردد که امید است رویایی نبوده و با توجه به اینکه مقام و کرامت انسان خیلی بالاتر از موارد مطروحه است، جهت تحقق آنها اهتمام لازم ورزید و همت آسمانآسا داشت.
پیشنهادات:
- پیشبینی یک ردیف بودجهای در سرفصل هزینههای شهرداری برای تامین نیازهای مدنی شهروندان با نیازهای ویژه
- استفاده از معلولین به عنوان مشاور و احترام به نظرات ایشان در ارتباط با طراحی و اجرای برنامههای مختص به آنها. چون هیچ متخصصی اندازه یک فرد مبتلا، درد خود و همنوعان خویش را درک نمیکند و کسی شایستهتر و دلسوزتر از آنها راهحلهای عملی و واقعبینانه را برای کاهش مشکلات و دردها ارائه نمیدهد. چرا که بارها تجربه شده است عدم بهرهگیری از نظرات و تجربیات جامعه هدف، هنگام برنامهریزی برای یک برنامه مختص به معلولین، نتیجهای جز اتلاف منابع مالی، انرژی و زمانی را نداشته است.
- بهرهگیری از MIS با هدف داشتن یک پایگاه اطلاعاتی جامع از جامعهی معلولین و آگاهی از محل زندگی آنها جهت اطلاعرسانیهای مورد نیاز و ارائه خدمات و اقدامات مقتضی. به عنوان مثال اطلاعرسانی به معلولین در صورت انجام حفاری، تعمیرات و اقدامات مشابه در محدوده زندگی فرد معلول جهت اجتناب از بروز هرگونه حادثه دلخراش
- برگزاری کارگاههای آموزشی در خصوص ارتباطگیری درست با معلولین برای افراد مختلف مانند کارکنان ناوگان شهری
- طراحی نرمافزارهای دسترسپذیر برای اقشار مختلف معلولین در خصوص آشنایی آنان با امکانات شهری و خدمات شهرداری به آنها .
- مناسبسازی مبلمان شهری مبتنی بر نیازهای خاص گروههای مختلف معلولین جهت تردد ایمنتر و بهرهمندی معلولین از خدمات ارائه شده و تجهیزات اختصاص یافته توسط شهرداری در تمام عناصر مبلمان شهری اعم از کوچهها، خیابانها، پلها، فضاهای تفریحی، فرهنگی و ورزشی و غیره، و اطلاعرسانی به اعضای جامعه هدف و آموزشهای لازم به شهروندان عادی در خصوص این موارد و تاکید بر لزوم رعایت حقوق معلولین دراین زمینه.
- لزوم ارائه خدمات حوزه شهرداری به معلولین با هزینه پایین و در صورت امکان رایگان و اختصاص یارانه حمل و نقل درون شهری به معلولین. با عنایت به این حقیقت که تردد معلولین با استفاده از تاکسیهای اینترنتی بسیار راحتتر است این در حالی است که از یک طرف هزینهی استفاده از آنها بالا بوده و از طرف دیگر اکثر معلولین و خانوادههای آنان از ضعف بنیهی مالی رنج میبرند.بهعنوان نمونه انعقاد قرارداد با یکی از شرکتهای اینترنتی جهت ارائه خدمات به معلولین با هزینه مناسب میتواند راه حل مناسبی باشد.
- دسترسپذیری نرم افزاری و سخت افزاری سامانههای حمل و نقل درونشهری بهویژه در مورد اتوبوسها و مترو از بدو ورود تا خروج طوری که فرد معلول بتواند به شکل مستقل و بدون وابستگی به کمک دیگران سفر ایمن و راحتی را تجربه نماید. برای مثال اختصاص فضا و تعدادی از صندلیهای اتوبوس به معلولین، تجهیز ماشینها به نرمافزارهای اطلاعرسان در خصوص اعلام نام ایستگاهها و اطلاعرسانی در مورد برنامه حرکت اتوبوسها در مسیرهای مختلف؛ برای افراد با آسیببینایی و وسایل مورد نیاز جهت استفاده معلولین حرکتی با کمترین وابستگی آنها به دیگران.
امید است که احقاق حقوق مدنی معلولین و افزایش مشارکت اجتماعی آنها، فرزند این تعامل و پیوند مبارک بین معلولین و شهرداری باشد.
اولین دیدگاه را شما بنویسید
ارسال دیدگاه